محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )
997
تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )
پس چون كار جهان نيكو شد و خلق به فراخى افتاد و دو سه سال برآمد ، بفرمود تا اندر پادشاهى وى شهر بود يا ده يا جايى كه از قحط ويران شده بود همه را آبادان كردند ، و هر جاى كه خداوند ملك را قدرت آن نبودى كه آبادان كردى او از خواستهء خويش آبادان كردى تا اندر پادشاهى وى هيچ ويرانى نماند ، و شهرى را به حدود رى بنا كرد نام آن رام پيروز ، و يكى به حدود گرگان به بارصول ( ؟ ) شهرى كرد نام وى روشن فيروز و به حدود آذربيجان شهرى كرد نام وى پيروزآباد پس چون اين سه شهر بكرد ، جهان آبادان شده بود . ص 661 عنوان : صب : خبر خوشنواز با فيروز . ص : خبر فيروز بن ( ؟ ) خوش نواز . فا : حديث فيروز با خوشنواز ملك هياطله . س 1 : پس اين ملك هياطله به زمين بلخ و بخاراستان [ فا : طخارستان ] آمد و بر مردمان ستم كرد و بر مذهب قوم لوط بود و هر كرا پسرى بود از مهتران و كهتران كه نيكو بودى بستدى و پيش خويش به بندگى بر پاى كردى و بيشتر مردمان از پادشاهى او بگريختند و بنزديك فيروز شدند و گله كردند از وى . فيروز رسولى سوى او فرستاد و گفت : ترا بر من حق است ، و ليكن خداى بيشتر از آن تو است . خود را از اين سيرت بد باز دار ، و اگر نه سپاه فرستم سوى تو كه اين خلق همه به گله سوى من آمدند و فرياد [ صب : a 149 ] همى خواهند . ص 665 س 14 : ص و صب : پس مردمان گفتند نه صواب بود سوگند به دروغ كردن ، نه خداى ترا نصرت ندهد . فيروز گفتا من حيلتى بكنم تا سوگند دروغ نشود . برفتند تا بر اين ميل رسيد ، و آن ميل از سنگ و گچ كرده بودند و روى گداخته اندر ميان او كرده . فيروز گفت : مرا سوگند است كه از اين ميل نگذرم . . ص 666 س 10 : ص و صب : و ليكن اين ميل را بيفگند و بر پيلان نهيد و از پيش همى بريد تا من با سپاه از پس او همى روم و از وى گذشته نباشم و سوگند ما راست شود . پس چون خوش نواز خبر فيروز بشنيد كه سوى او خواهد شدن به حرب ، سپاه برگرفت و بر سر حد آمد و دانست كه با فيروز برنيايد . از پس لشكر خويش كنده هايى فرمود كردن دراز و پهن ، و سرِ آن كنده ها بپوشيد به چوبهايى باريك ، و اندر ميان آن كنده راهى باريك بهشت . چون فيروز برابر او [ صب b 149 ] فرود آمد ، خوشنواز برگرفت و بر راه باريك برفت . فيروز از پس او برداشت با سپاه و آگاهى نداشتند تا بدان كنده ها اندر افتادند و فيروز هلاك شد با هزار مرد .